Twister.png
Spring 2.png
Spring.png
Foto site.png

Onderzoeksgegevens

 

Een onderzoek naar het effect van bewegend rekenen

Het idee van bewegend leren en de oprichting van Leer Bewegend vloeide voort uit een constatering in de praktijk. Als leraar basisonderwijs merkte Lucas Stuijver (oprichter van Leer Bewegend) dat leerlingen vaak niet geconcentreerd en niet taakgericht waren en een hoge drang tot beweging hadden. Dat zorgde bij deze leerlingen voor weinig succeservaring en bij de leerkracht zelf voor een hoop frustratie. We vonden het daarom de hoogste tijd om bewegend leren te gaan introduceren en onderzoeken in de praktijk. Het idee was om leermatten te ontwikkelen die tijdens rekenlessen (en in een later stadium ook tijdens spelling- en taallessen) kunnen worden ingezet om te bewegen tijdens het leren. De verwachting was dat deze speelse manier van leren een positief effect heeft op de concentratie en taakgerichtheid van leerlingen. Om te testen of ons idee daadwerkelijk een positief effect had in de praktijk zijn we een pilot bewegend rekenen gestart op een speciaal basisonderwijs school, waarbij de volgende vraag centraal stond: welk effect heeft bewegend rekenen op leerlingen in het basisonderwijs?

 

Taakgerichtheid

Allereerst zijn we onderzoek gaan doen naar de taakgerichtheid van leerlingen, waarbij we wilden achterhalen wat de verschillen in taakgerichtheid van de leerlingen zijn bij een les bewegend rekenen, vergeleken met een reguliere rekenles. We hebben hiervoor de resultaten van 11 leerlingen bij een les bewegend rekenen (de experimentele groep) vergeleken met de resultaten van 11 leerlingen bij een reguliere rekenles (de controlegroep). Voor de analyse van de resultaten is gebruik gemaakt van een tijdsteekproefformulier, waarmee de leerlingen werden beoordeeld op twee aspecten: hun taakgerichtheid en hun impulsieve gedragingen. Alle lessen zijn gefilmd en vervolgens werd aan de hand van de video het tijdsteekproefformulier ingevuld. Er is voor deze manier van evalueren gekozen zodat het formulier na afloop van de les in alle rust en met volledige aandacht kon worden ingevuld.

Om een realistisch beeld te krijgen zijn er twee lessen geobserveerd, door 2 verschillende onderzoekers. De hoogste score van de twee lessen werd gebruikt en verwerkt in het onderzoek.

 

Uit de analyse van de verschillende resultaten van de leerlingen bleek dat bijna alle leerlingen een hogere score hadden bij een les bewegend rekenen dan bij een reguliere rekenles. Leerlingen vertoonden een betere werkhouding en meer intrinsieke motivatie. De conclusie was dan ook dat bewegend rekenen een positief effect heeft op de taakgerichtheid van de leerlingen.

 

Leerresultaten

Het tweede aspect dat we wilden onderzoeken was wat de verschillen in de leerresultaten van leerlingen zijn bij een les bewegend rekenen, vergeleken met een reguliere rekenles. We hebben hiervoor een groep van 6 leerlingen uit groep 6/7 een maand lang lessen bewegend rekenen gegeven met behulp van onze rekenmatten (de experimentele groep). De resultaten van deze groep leerlingen werden vergeleken met de resultaten van een groep van 6 leerlingen uit groep 6/7 die een maand lang reguliere rekenlessen volgde, zonder rekenmatten (de controlegroep).

Om de leerresultaten van beide groepen te kunnen meten hebben we de rekentoets gebruikt, welke door zowel de experimentele- als de controlegroep gemaakt werd. De toets werd door de deelnemende leerlingen zowel aan het begin van de maand (de nulmeting) als aan het einde van de maand (de eindmeting) gemaakt. Op deze manier konden de leerresultaten aan het begin en aan het einde van het onderzoek vastgesteld en vergeleken worden.

 

Uit de analyse van de toetsen bleek dat zowel de experimentele groep als de controlegroep na een maand een hogere score had behaald. Bij de experimentele groep (bewegend rekenen) is bij de eindmeting echter een significant groter verschil in toename van de score te zien ten opzichte van de nulmeting, dan bij de controlegroep (reguliere rekenlessen). De conclusie uit deze analyse was dan ook dat bewegend rekenen een positief effect heeft op de leerresultaten van de leerlingen.

 

De ervaring van leerlingen

Wij vinden het heel belangrijk dat kinderen leren met plezier. Een laatste aspect dat wij in de pilot wilden onderzoeken was dan ook hoe de leerlingen het bewegend rekenen ervaren. Om hier inzicht in te krijgen hebben we de ervaringen van 11 leerlingen bij een les bewegend rekenen vergeleken met de ervaringen van 11 leerlingen bij een reguliere rekenles. De leerlingen konden de verschillende rekenlessen beoordelen als ‘saai, beetje leuk, leuk of heel leuk’.

Geen één leerling heeft aangegeven het bewegend rekenen saai te vinden, terwijl de reguliere rekenlessen door 3 leerlingen als saai beoordeeld werden. De lessen bewegend rekenen worden dus door de leerlingen over het algemeen als leuker ervaren dan de reguliere rekenlessen.

 

Conclusie uit de pilot

De conclusie uit de pilotfase was duidelijk: ons product maakt het schoolwerk voor leerlingen leuker en interessanter, het bevordert de taakgerichtheid en heeft een positief effect op de leerresultaten. De resultaten uit de pilot waren voor ons een bevestiging van onze overtuiging en een groen licht om Leer Bewegend op te richten.

 

Implementatie in de praktijk

Na de pilot zijn we aan de slag gegaan met het implementeren van ons product in de praktijk, op verschillende scholen. Op twee van deze scholen zijn wij een onderzoek gestart, om ons product te evalueren en vervolgens verder te kunnen ontwikkelen.

 

Vervolgonderzoek 1

Voor dit onderzoek zijn we aan de slag gegaan met een testgroep van 29 leerlingen. Deze leerlingen kregen lessen bewegend rekenen gedurende een periode van 2 maanden, 3 keer per week. We hebben weer een nul- en een eindmeting gedaan met behulp van de rekentoets, om de voortgang van de leerlingen te meten. Het gemiddelde niveau van de testgroep was binnen 2 maanden met 11% gestegen.

 

Naast de resultaten en ervaringen van de leerlingen hebben we ook gevraagd naar de ervaringen van de leerkrachten op deze school. Een interview met 12 leerkrachten gaf ons de volgende inzichten:

  • 10 leerkrachten willen de rekenmatten graag (blijven) gebruiken tijdens de lessen, twee leerkrachten gaven aan dat niet te willen doen. Een percentage van 85% van de leerkrachten is dus positief over ons product;

  • Het merendeel van de leerkrachten geeft aan dat ze vooruitgang zien bij de leerlingen;

  • Op een schaal van 1 t/m 7, beoordeelt 86 % van de leerkrachten het bewegend rekenen met een 5 of hoger;

Daarnaast hebben de leerkrachten elk afzonderlijk aangegeven wat ze zouden willen veranderen aan het product. We hebben deze feedback meegenomen en een aantal oefeningen aangepast.

 

Vervolgonderzoek 2

Ook op een andere school hebben we de cognitieve capaciteiten van leerlingen in een testgroep gemeten. Deze testgroep bestond uit 30 leerlingen die 2 keer per week een les bewegend rekenen kregen, gedurende een periode van 2 maanden. Ook bij deze testgroep hebben we weer een nul- en een eindmeting gedaan met behulp van de rekentoets, om de voortgang van de leerlingen te meten. Het gemiddelde niveau van deze testgroep is binnen deze 2 maanden met 28% gestegen.

 

Naast het cognitieve aspect hebben we op deze school ook de sociaal emotionele ontwikkeling van deze leerlingen gemeten. We hebben de leerlingen 6 stellingen voorgelegd, zij konden deze stellingen beoordelen van 1 (helemaal niet mee eens) tot en met 7 (helemaal mee eens). De conclusie was dat bewegend rekenen positief wordt beoordeeld door de leerlingen: 20 van de 30 leerlingen hebben aangegeven dat ze bewegend rekenen heel leuk vinden om te doen.

 

Conclusie

Uit de verschillende onderzoeken die wij hebben uitgevoerd blijkt dat bewegend leren een positief effect heeft. Dit positieve effect is terug te zien in zowel de taakgerichtheid, de leerresultaten als de ervaringen van leerlingen. De verschillende onderzoeken waren een bevestiging van onze gedachte dat urenlang stilzitten in de schoolbanken niet de meest effectieve manier is om iets te leren, noch is het gezond voor het lichaam of de leergierige jonge hersenen van de kinderen. Het menselijk lichaam is niet ontworpen om langdurig op een stoel te blijven zitten, echter dit is toch precies wat er meestal op school gebeurt.

 

Maar schoolkinderen moeten bewegen! Bewegen laat het bloed stromen, het stimuleert de creativiteit en het breekt de monotonie van het stilzitten achter het bureau. Wanneer lerende schoolkinderen fysiek bezig zijn tijdens het leerproces, kan dit een groot, positief effect op ze hebben. Zelfs als zo’n speelse vorm of beweging op dat moment geen direct verband houdt met het uiteindelijke leerdoel. Bewegend leren is heel stimulerend voor de hersenen en het zorgt ervoor dat basisschoolkinderen geconcentreerder zijn en sneller nieuwe vaardigheden aanleren. Een groot voordeel hierbij is dat ze ook nog fysiek actief zijn, in plaats van uren achter hun bureau te zitten.

 

Met onze leermatten hopen wij een verschil te (blijven) maken. We blijven daarom evalueren op verschillende scholen, zodat wij ons product verder kunnen ontwikkelen en indien nodig kunnen verbeteren.